The downward spiral and the hard way back up...

Það kannast ábyggilega einhverjir við þetta hugtak, líklegast vegna þess að þetta var nafn á plötu Nine Inch Nails frá því einhverntíman um miðjan síðasta áratug. Færri vita þó að hugtakið er þekkt innan heimspeki og er lýsandi fyrir samfélagið í dag.

"Isolation, futility, angst and the hopelessness of existence increasingly prevalent within the modern digital world sometimes referred to as the 'downward spiral'"

Með hverju "þróunarskrefinu" virðumst við vera að færast lengra frá grunni okkar, byggjum æ þykkari steinsteypukjarna í kringum það sem er mannlegt í okkur og hverfum í staðin inn í frumskóg háhýsa, verðbréfa og bílatrygginga.
Hvað er hamingja? Getur einhver skilgreint hamingju? Getur einhver sagt hvað hamingja er í raun og veru? Andartök sem koma og fara, eins og að blikka augunum.
Getur einhver vaknað og sagt við sjálfan sig: "Ég ætla að vera hamingjusamur í dag"?

Ég velti oft fyrir mér hversu mikla stjórn við höfum á aðgerðum okkar, á tilveru okkar. Hver einasta aðgerð, hugsun, löngun, tilfinning er svo þétt samtvinnuð inn í það samfélag sem við fæðumst inn í. Það litla sem er eftir af mannlegu eðli hefur verið skrumskælt í hegðunarmynstur samfélagsins. Félagslegt taumhald.

Ef að samfélagið mótar manninn, hvað er þá okkar samfélag að móta okkur í?

Er lykillinn að lífshamingjunni "meiri hagvöxtur!" eins og Ísak Harðarson varpar kaldhæðnislega fram í ljóðabók sinni Ræflatestamentinu? Er tilgangur lífsins að vera það mesta sem maður getur innan þeirrar samfélagsgerðar sem maður býr í? Stundum langar mig til að halda það...það er svo auðvelt að halda það (þó svo að það sé alltaf aðdáunarvert þegar fólk setur sér markmið innan síns samfélags). En málið er einfaldlega að ég sé ekkert gott þegar á heildina er litið þegar ég lýt á samfélag mitt í víðara samhengi. Ég er alls ekki að segja að fólk sé vont, þvert á móti tel ég að flestir séu góðir. Nei, fólk er ekki vont, aðeins blint.

Kannski er ég hrokafullur að segja þetta. Vissulega er ég hræsnari í lífstíl mínum. En samfélagið eins og ég séð það er samfélag fólks sem hefur lært að neysla sé leiðin að hamingju af því að enginn hefur kennt okkur neitt annað. Við sækjum okkur skammtíma hamingjukikk með því að kaupa hluti. Hluti.
Til að kaupa hluti þurfum við peninga og til að eignast peninga þurfum við að vinna. Því meiri pening sem við græðum því fleiri og betri hluti getum við keypt okkur og reglan segir að því betri störf sem við vinnum við því meiri peninga fáum við.
Ef að makrmiðið í lífinu er hamingja þá kennir samfélagið okkur þá að tilgangur lífsins sé að ná í sem best launað starf.

Ef þið hugsið um það, getur þetta verið allt og sumt? Er þetta eins gott og það gerist? hefur 9-5 samfélagið rétt fyrir sér?

Orðið sem vantar hjá okkur er efi.
Eins og ég sé þetta erum við alin upp í hjarðsamfélagi. Okkur er kennt að fylgja þeim reglums em við erum innprentuð með frá fæðingu og því er ónáttúrulegt að efast um alla okkar hegðun. En það er akkúrat það sem ég held að við þurfum að gera.
Maður á að sundurgreina hverja einustu skoðun, hverrt einasta val, hverja einustu hugsun, tilfinningu, ótta, gleði.
Afhverju ertu vinstrisinnaður? Afhverju er blár uppáhalds liturinn þinn? Afhverju finnst þér rangt að stela? Afhverju hataður bandaríkin? Afhverju heillar markaðsfræði þig? Spurja sig spurninga, fá svar, og sðurja síðan afhverju maður fékk þetta svar þangað til að maður er kominn í grunninn...kjarnann...og þá er ekkert nema sjálfið eftir.

Og til hvers að eyða tíma í þetta? Afhverju að ganga í gegnum það að efast um allt sem maður gerir, greina hverja einustu hugsun og hegðun?Hvert ætti það svo að skila manni?

Eitt orð: Frelsi

Þegar þú hefur brotið niður alla þína hegðun, þekkir hvern krók og kima af sjálfum þér. hefur þvegið af þér árlanga innmúrun samfélagslegra gilda, þá er ekkert eftir nema sjálfið, þú. Og þegar það er ekkert eftir nema sjálfið, þá er fyrst hægt að setja saman sína eigin siðferðiskennd, gildismat, stjórnmálaskoðun, framtíðarsýn.

"It is only when you have lost everything, that you are free to do anything"

Þýðir þetta að allir eigi að setja sér það takmark að brjóta niður hagkerfi landsins með því að sprengja upp höfuðstöðvar Vísa og Mastercard eins og Tyler Durden taldi að væri fýsileg lausn? Nei.
Ég varpa þessari hugleiðingu fram því að ég sjálfur er að fara að nálgast tímamót, sem og margir vinir mínir og lesendur. Menntaskólinn er að klárast og við stöndum nú eiginlega í miðju stormsins. Æskan að baki og hafsjór framtíðarinnar blasir við. Ég er óviss um hvert ég er að fara og fullur að efa og hræðslu, það er kannski ástæðan fyrir því að ég hef sökkt mér svona inn í völundarhús heimspekinnar, reynt að finna svör.

Það sem ég er kannski að reyna að beina til þeirra sem hafa nennt að lesa þessa langloku er að staldra aðeins við núna. Greina þá kosti sem fyrir fólki er, greina það afhverju það ætlar í læknisfræði eða lögfræði. Greina þangað til forsendurnar eru ljósar og þið getið með sanni sagt að þetta sé vegurinn fyrir ykkur, því það vill enginn enda sem 45 ára einstaklingur sem getur ekki hugsað um annað en "hvað ef?". Og annð sem mér finnst mikilbægt er að valið sem fólk hefur er svo mikið, mikið meira en það virðsit í fyrstu. Það aþrf ekki að fylgja samfélaginu ef maður er sáttur við að fylgja eigin sannfæringu. Ef maður þekkir sjálfan sig og veit hvað maður vill, sama hvað það er, hvenær sem það er þá er engin ástæða til að sjá eftir einu né neinu.

Ég geri mér grein fyrir að þetta er róttækur þankagangur og vill endilega heyra frá skoðunum ykkar, hvar svo sem þær liggja.

Krummi þakkar fyrir í bili og lítur ögn skarpari augum til framtíðar... |