Mamma, ég er hræddur...

"If a man harbors any sort of fear, it percolates through all his thinking, damages his personality, makes him landlord to a ghost."
-Lloyd Cassel Douglas.

Það er ógeðslega gaman að vera hræddur í bíó. Þetta er svo góð hræðsla. Hræðsla án afleiðinga.
Hvað er hræðsla? Hvaða líkamlega, tilvistarlega hlutverki þjónar þessi tilfinning? Það má leiða líkum að því að þetta sé varnartól. Hugurinn að segja skynfærunum að eflast, pumpa adrenalíni í vöðvana, gera okkur sterkari, virkari, sneggri og klárari. Tilbúin til að mæta hvaða hættu sem steðjar að okkur.
Eins og flestum öðrum tilfinningum höfum við með samfélagslegri þróun tekist að skrumskæla þessa tilfinningu, snúa henni upp í allskonar fóbíur og rökleysu.

Ein af þessum röklausu hræðslum er myrkfælni. Ég var lengi vel ótrúlega myrkfælinn. Ég gat ekki sofið með ljósin slökkt. Þurfti að hafa útvarp eða eitthvað þannig í gangi áður en ég sofnaði. Á tímabili var ég svo myrkfælinn að ég þurfti að vinna kjark í að hlaupa og kveikja ljósið i stigaganginum í blokkinni sem ég bjó í til að þora upp. Frekar aumkunarvert ekki satt?
Svona getur hið órökrétta náð tökum á manni. Hræðsla og rökhugsun eru ekki hugtök sem fúnkera saman.
Það er svosem ekkert óeðlilegt að myrkur sé eitthvað sem skelfir mann, þetta er rými sem maður skynjar að sé þarna en veit ekkert hvað inniheldur. Það sem er órökrétt er að áætla að það hljóti að innihalda eitthvað slæmt. Það er alveg jafn rökrétt að áætla að það sé fullt af nammi, blómum og smáhestum í myrkrinu og að það séu draugar eða uppvakningar...Einhvernvegin velur hugurinn samt alltaf síðari kostinn..

Þessi hræðsla hefur elst af mér, þó að ýmsar aðrar hafi tekið við. Hún hefur samt kennt mér að kunna að meta þessa tilfinningu í hófi. Þessvegana er ég svona hrifinn af hrollvekju sem hugtaki (nenni ekki að ganga línuna sem er mismunurinn á milli hryllingsmyndum og hrollvekjum). Þessar kvikmyndir eru tól. Formúlur til að kalla fram þessa einangruðu tilfinningu. Strúktúrinn er mikilvægastur, hvernig sögumaðurinn byggir upp óþægindatilfinninguna að einhverju atviki. Eins og hægt klifur rússíbana upp á toppinn áður en hann fellur ógnarhratt niður. Það er ekki atburðurinn sjálfur sem er skelfilegastur heldur eftirvæntingin eftir honum.
Flestar hryllingsmyndir feila þarna strax. Þær ná aldrei að fara með formúluna og þessvegna ná þær aldrei upp hræðslu og ef þær ná aldrei upp hræðslu neitar hugurinn að viðurkenna atburðarrásina og allt virðist vera mun heimskulegra. Góðar hryllingsmyndir þurfa ekkert endilega að vera rökréttari heldur en hinar slæmu, en af því að þær ná þessari hræðsluformúlu rétt þá er hugurinn tilbúinn að yfirgefa rökhugsun og einbeita sér að óttanum.

Ég persónulega skil ekki afhverju íslendingar hafa ekki gert almennilega hrollvekju. Einangrun, myrkur og firring er eitthvað sem er innbrennt í íslenska menningu. Maður þarf ekki að fara lengra en 100 ár aftur í tímann þegar við bjuggum enn velflest í einangruðum bóndabæjum og samgöngur voru rofnar svo mánuðum skipti yfir veturinn. Fullkomið setting fyrir afbragðs hrollvekju, enda er mikið til af þjóðsögum og draugasögum frá þessum tíma. Kannski að maður ríði á vaðið einn góðann veðurdag.

Jæja. Spá mín um útkomu hnefaleikabardaga Nóvember mánaðar er á góðu róli. EnnÞá allt rétt hjá mér. Reyndar var Tszyu mun fljótari að afgreiða Mitchell en ég bjóst við og Golata kom öllum á óvart og fríkaði ekki út og lamdi að mínum dómi Johnny Ruiz sundur og saman. Því miður voru dómararnir ekki sammála. Einhver verður að gefa mér medalíu ef þetta stenst hjá mér út mánuðinn.

Mæli með: The Grudge. Fínasta hrollvekja byggð á japanskri frummynd (sem ég hef því miður ekki séð). Japanir eru búnir að fullkomna þessa hrollformúlu þó að sögurnar hjá þeim sem farnar að vera dáldið ófrumlegar á köflum. Ringu fékk mig til að hálfhrauna í buxurnar og The Eye var líka mjög góð. Þessi endurgerð missir þó markið að því leitinu til að maður sér draugana of fljótt og of mikið þannig að þeir missa dáldið ógnarvaldið. Einnig virðist handritshöfunfurinn og leikstjórinn hafa gleymt því að það verður almennileg saga að fyglja formúlunni því að allt var þetta vægast sagt endasleppt. Samt hægt að hafa gaman að þessu.

Kvótið:

"Hann nennti ábyggilega ekki að hlaupa lengur..."
-Egill Viðarsson
|